YANSIYAN IŞIK ÖLÇÜMÜ

Konu üzerinden yansıyan ışığın ölçümünü esas olan bu yöntemde durum biraz daha karmaşıktır. Farklı makineler farklı ölçüm sistemlerine (merkezi ağırlık, matris, nokta, bölgesel ağırlık gibi) sahip olsalar da hepsi %18 orta gri değerini temel alarak ölçüm yaparlar. Yani bütün pozometre sistemleri konudan yansıyan ışığı %18 yansıtıcılığı olan orta gri değerine indirger.

Pozometre yorum kabiliyetine sahip olmadığı için fotoğrafı çekilecek yüzeyi tanıyamaz. O, sadece üzerine düşen ışığın şiddetine bağlı olarak tepki verir. Az ışık aldığı ortamları karanlık, çok ışık aldığı ortamları ise aydınlık olarak tanımlar. Bu nedenledir ki, aynı ışık altında siyah kadife ve beyaz ipek kumaş için farklı değerler verir.

Siyah kadife                 1/8       Orta gri

Beyaz ipek kumaş        1/500   Orta gri

Bu değerlere uyarak çekim yapıldığında eş yoğunlukta orta gri negatifler elde ederiz. Halbuki siyah kadifeden şeffafa yakın bir yoğunlukta, beyaz ipekten ise siyaha yakın bir yoğunlukta siyah beyaz negatifler elde edilmesi gerekirdi. Işıkölçer rengi tanıyamadığı için yalnızca farklı şiddetlerdeki ışığı %18 orta gri tona indirgemekle yetinmiş, beyazı da siyahı da aynı orta gri tona taşımıştır.

*** Sıkça yapılan bir hatanın altını çizmemiz gerekir. Bu hata, koyu bir konu ile karşılaşıldığında pozu artırmak, tersi durumda ise azaltmak yönündedir. Burada psikolojik bir yorumlama söz konusudur. Fotoğrafı çeken kişi koyu bir konudan az ışık yayılacağını düşündüğünden filmi fazla pozlandırıyor. Parlak bir konu karşısında ise konudan çok ışık yayıldığını düşünerek tercihini az poz yönünde yapıyor. Unutulan nokta, pozometrenin zaten üzerine düşen ışığı konunun koyu ya da parlak olmasına bakmaksızın orta griye indirgemesidir (bir ölçüde yanılmasıdır). Gerçek tonlara ulaşmak istediğimize göre koyu bir konudan yapılan ölçümü artırmak yerine azaltmaya, parlak bir konudan alınan ölçümü ise azaltmak yerine artırmaya gereksinimimiz vardır.

*** Işıkölçerlerin kalibre olduğu yoğunlukta orta gri bir karttan yapılan ölçüm doğru poz değerini verecektir. Yukarıdaki örneğimize dönersek, orta gri karttan yapılan ölçümün 1/60 olduğunu varsayalım. Bu durumda doğru pozlandırma değeri 1/60 olacaktır. Örneğimizdeki değerleri ve orta gri karttan yapılan ölçüm sonucu yapılan düzeltmeleri aşağıdaki tabloda inceleyebilirsiniz.

Ölçüm Değeri      Gri Karta Göre Yapılan Düzeltme     Çekim Değeri

Siyah Kadife                1/8                              (-)3 stop                                      1/60

Orta Gri Karton        1/60                                                                               1/60

Beyaz İpek Kumaş      1/500                          (+)3 stop                                     1/60            

Görüldüğü gibi 1/60 değeri ile çekim yapıldığında siyah kadife kendi üzerinden yapılan ölçüm değerinden 3 stop az pozlanır. Beyaz ipek kumaş ise ölçüm değerinden 3 stop fazla pozlanacak ve böylece negatif üzerinde gerçek yoğunluklarına ulaşacaklardır.

Işıkölçerlerle ilgili unutulmaması gereken nokta şudur; bütün ışıkölçerler doğru pozlamayı veren farklı diyafram ve örtücü değerlerini karşılıklı olarak verir. Hatta diyafram öncelikli ya da örtücü öncelikli pozlama değerini verir. Enstantane öncelikli “S veya Tv” modunda örtücü hızını fotoğraf çeken belirler, buna uygun diyafram değerini ise makine otomatik olarak verir (Enstantane Öncelikli; Shutter Priority). Diyafram öncelikli “A” modunda ise diyafram değerini fotoğrafçı belirler, buna uygun örtücü hızı ise makine tarafından otomatik sunulur (Diyafram Öncelikli; Aperture Priority). Fotoğraf çeken hareket ya da alan derinliği öğelerinden hangisini ön plâna çıkartmak istiyorsa bu iki otomatik çekim modundan birini tercih ederek işini kolaylaştırabilir.

Önemli not: Işıkölçerler daha sonra yine ayrıntılarıyla incelenecek. El pozometreleri ve stüdyo fotoğrafçılığında olabilir. Zon Skalası için Siyah Beyaz Negatif kitabından. Ayrıca el pozometreleriyle ilgili fotokopilerden yararlanılacak.