Tek Objektifli Refleks Fotoğraf Makineleri (SLR)

Fotoğrafçılar tarafından İngilizce adının baş harflerinden oluşan SLR (Single Lens Reflex: Tek Objektifli Refleks) kısaltmasıyla anılır. İsmi, optik sisteminden kaynaklanan temel özellikleri vurgulamaktadır. Refleks; çünkü objektiften giren ışık gövdedeki aynadan yansıyarak fotoğrafçının gözüne, yani bakaca (vizör) ulaşır. Tek objektif; çünkü tek objektif hem bakaçtan konuyu görmeyi hem de fotoğrafı çekmeyi sağlar. Fotoğrafçılığın her alanında kolaylıkla kullanılan tek objektifli refleks makineler; pozlama, netleme ve çekim tekniği açısından fotoğraf çekene sayısız kolaylık sağlar.

Basit ve güvenilir refleks sistemin üç temel elemanı şöyle sıralanır:

1- Ayna

2- Buzlu netleme camı

3- Beş köşeli cam prizma (pentaprizma)

Ayna, buzlu cam ve prizmayı bir yerlerden hatırlamanız gerekir değil mi? Yanılmadınız, Camera Obscura. Ayna objektifin arkasında 45 derecelik bir açıyla asılı durur ve objektiften görülen, fotoğrafı çekilecek konuyu netleme camına yansıtır. Netleme camına ulaşan görüntü, pentaprizma sayesinde fotoğrafçı tarafından düz olarak bakaçtan görülür. Fotoğraf  çeken hem film yüzeyine düşen görüntünün aynısını bakaçta görür, hem de objektiften bakarak konuyu netler.

Ayna, ince ve oldukça hassas bir bölümdür (Objektif gövdeden çıkarıldığında görülebilir). Bir fotoğraf makinesinde yapmamanız gereken önemli şeyden biri aynaya ellemek, üzerine bir şey dokundurmaktır. Ayna, çekim düğmesine (deklanşör) basıldığında asılı olduğu yerde hareket ederek yukarıya netlik camına yapışır. Gövde üzerindeki sünger, ayna yukarıya çarptığında zarar görmesini engeller. Objektiften giren ışık, örtücüden geçerek film yüzeyine ulaşır. Bu sırada ayna pentaprizmayı kapattığından ışık bakaca ulaşmaz ve fotoğraf çeken konuyu göremez. Yani fotoğraf çekme sırasında çok kısa bir süre (uzun süreli pozlamalar hariç) bakaç karanlık kalır. Fotoğraf çekme işlemi tamamlanınca ayna asılı olduğu yerden hareket ederek aşağı iner ve konu bakaçtan görülür.

35 mm. SLR fotoğraf makinelerinin çoğu değişebilir objektiflidir. Bu makineler için 50 mm normal objektiftir (insan gözünün görüş açısına yakın. Aslında insan gözünün görüş açısı yaklaşık 120 derecedir. Bunu ayrıntılı olarak objektifler bölümünde açıklayacağız). 50 mm’nin altındakiler geniş, üstündekiler ise dar açı (tele) objektiflerdir. Objektif makinenin gövdesine özel bir sistemle bağlanır. Buna, bayonet adı verilir. Her markanın farklı bayonet sistemi vardır. Bu nedenle değişik markaların objektifleri birbirinde kullanılamaz. Ancak, bazı adaptörler sayesinde; örneğin Canon objektifi Nikon gövdede kullanabilirsiniz. Netleme, objektif üzerinden yapılır. Bütün objektiflerde diyafram sistemi vardır. Netlemenin kolaylıkla yapılabilmesi için çekim harici durumda diyafram en açık konumdadır (en çok ışık giren). Bu makinelerin hemen hepsinde odak düzeyli örtücü (perde örtücü) sistemi kullanılır. Fotoğraf çekimi aşamasında örtücü, diyafram ve ayna sıralı olarak birlikte çalışır. Bu fotoğraf makinelerinin çoğunda ışık ölçümü doğrudan objektife giren ve netleme camına ulaşan ışık üzerinden yapılır (TTL ölçüm sistemi). Böylece fotoğraf çeken kişi objektife giren yani film üzerine düşen ışığı ölçme olanağını bulur.

SLR Fotograf Makinesinin Parçaları

Dikkat edilmesi gereken konular:

Yeni satın aldığınız bir makineyle öncelikle deneme çekimleri yapmanızı ve bunlarda kullandığınız değerleri not etmenizi öneririm. Tabii ki kullanım kılavuzunu dikkatle okumanız ve önerilere uymanızı…

Öncelikle makinenin içinde film olduğu kontrol edilmeli. Ayrıca filmin negatif, pozitif ya da siyah beyaz mı olduğu ve ışık duyarlılığı (ISO, ASA, DIN) bilinmeli. Filmi ilk taktığınızda iki-üç kare boş çekim yapın. Motorlu makinelere film takarken gövdenin üzerindeki işaretlere, filmin bombeli olmamasına ve film deliklerinin dişlilere iyice oturduğuna dikkat edin. Manuel makinelerde ise filmi takın arka kapak açıkken bir poz boşa çekin. Film ilerletme kolunu hareket ettirirken filmin dişlilere ve yuvaya iyi oturduğunu kontrol edin. Kapağı kapatın ve iki-üç kare boşa fotoğraf çekin. İlerletme kolunu çevirirken geri sarma kolunun hareket edip etmediğini kontrol edin. Hareket etmiyorsa film yuvasından kurtulmuş, iyi takılmamış demektir. Ardından, geri sarma kolunu (aşağıdaki düğmeye basmadan!) hafifçe hareket ettirerek filmin boşluğunu alın.

Direkt, şiddetli gün ışığında film takmamaya özen gösterin.

Kullandığınız filmlerin tarihine dikkat edin. Tarihi geçmiş filmleri kullanmamaya özen gösterin.

Objektiflerinizin önünde mutlaka koruyucu (UV, Skylight) filtre olsun.

Makinenizi sudan uzak tutun. Yağışlı bir havada çekim yapacaksanız mutlaka önleminizi alın.

Günümüzde pek çok SLR makine filmlerin üzerindeki DX kodu sayesinde filmlerin özelliklerini otomatik olarak tanımaktadır (ISO değeri, hangi marka, kaç pozluk gibi…). Ancak manuel makinelerde film ve gövde üzerinde bulunan ISO mekanizmasındaki değerin aynı olmasını fotoğrafçı elle sağlar.